|
گزارش ♦ تئاتر
جعفر نوشين - جمعه 4 بهمن 1387
[2009.01.23]
محمد يعقوبي از کارگردان هاي
مولف تئاتر ايران است که امسال با نمايشنامه "خشكسالي
و دروغ" در جشنواره تئاتر فجر حضور دارد. نمايشي است كه زندگي يك وكيل را
بررسي ميكند و به مسائل فردي انسانها در ارتباط
با اجتماع ميپردازد. اما بيشتر
خشکسالي فرهنگي را که ويژگي زمانه ما شده، هدف قرار داده
است. کشوري که حتي نخبگانش
هم کتاب نمي خوانند و نيازي به دشمن ندارد...
گزارشي از آخرين مراحل تمرين
نمايش "خشكسالي و دروغ" به كارگرداني محمد
يعقوبي
اهورامزدا! اين كشور را
از خشكسالي، دشمن و دروغ نجات بده
♦
بازگشت به نوشتن بعد از كار اقتباسي...
اجراي آثاري فارغ از دغدغههاي
اجتماعي در دو سال گذشته و روي آوردن بسياري از
كارگردانان مؤلف به اجراي آثار اقتباسي و ترجمه شده
در جشنوارههاي تئاتر انتقادات
فراواني را نسبت به عملكرد اداره كل هنرهاي نمايشي در
منزوي كردن كارگردانان مؤلف
به همراه داشت. اما از ابتداي امسال و در جهت جلب نظرات
مثبت، حسين پارسايي (مدير
اداره كل هنرهاي نمايشي) در گفتگوهاي متعددي اعلام كرد اين
اداره ديگر از كارگردان
مؤلف، متن خارجي نميپذيرد.
شايد اين موضوع يكي از دلايل
باشد كه محمد يعقوبي كه سال گذشته با نمايشنامه
اقتباسي "ماچيسمو" بر اساس رمان كنسول افتخاري در
جشنوارهي تئاتر فجر حضور داشت
امسال نمايشنامه "خشكسالي و دروغ" كه نوشته خود اوست را به
جشنواره ارائه
كردهاست.
♦
خشكسالي و دروغ...
تمرينهاي نمايش "خشكسالي و
دروغ" به نويسندگي و كارگرداني محمد يعقوبي از آبان
ماه آغاز شدهاست.
محمد يعقوبي در خصوص نام اين نمايشنامه گفت اين نام
به يكي از
گفتهها و دعاهاي معروف داريوش اول ارجاع دارد و در ادامه توضيح داد:
«داريوش اول اين
گفتهها را براي ايران و ايرانزمين گفته و از اهورامزدا خواسته "اين كشور
را از دشمن، خشكسالي و دروغ محفوظ بدارد." من كلمه
دشمن را از اين جمله حذف كردم
چرا كه در وضعيت كنوني موضوعيت ندارد و بيشتر دروغ و
خشكسالي كه به خود ما نيز
برميگردد داراي موضوعيت است. مثلاً وضعيت بد كتاب و
مطالعه، نوعي خشكسالي است كه
در مقوله فرهنگ ميتوان به آن توجه داشت.»
"خشكسالي
و دروغ" نمايشي است كه زندگي يك وكيل را بررسي ميكند و در حالي كه
داستان آن در زمان معاصر ميگذرد به مسائل فردي
انسانها در ارتباط با اجتماع
ميپردازد.
يعقوبي در ابتدا از حضور هشت
پرسوناژ در اين نمايش خبر دادهبود اما در
بازنويسيهاي بعدي تعداد پرسوناژها را به چهار نفر
تقليل داد. مهدي پاكدل، آيدا
كيخايي، علي سرابي و رؤيا دعوتي بازيگران اين نمايش هستند.
همچنين اين كارگردان تئاتر
درباره تفاوت "خشكسالي و دروغ" با ديگر نمايشهايش به
همين نكته اشاره ميكند و ميگويد: «يكي از
مهمترين تفاوتها اين است كه اين نمايش
تنها چهار پرسوناژ دارد در حالي كه اغلب نمايشهاي
من شخصيتهاي بيشتري
داشتند.»
ديگر عواملي كه در اين نمايش
همكاري ميكنند عبارتند از منوچهر شجاع كه طراحي
صحنه را به عهده دارد و بهرنگ بقايي كه آهنگساز
نمايش است. الهام خداوردي و رضا
صورتي نيز دستياران كارگردان و سامان پورسليماني و فرانك
كلانتر مديران صحنه نمايش
هستند.
محمد يعقوبي و گروهش كه قرار
است با "خشكسالي و دروغ" در بخش چشمانداز
بيستوهفتمين جشنواره تئاتر فجر حضور داشتهباشند،
اين روزها مشغول تمرين نمايش
جديد خود در اداره تئاتر هستند.
♦ اداره تئاتر...
اداره تئاتر يا همان خانه نمايش
يكي از مهمترين مكانهاي مربوط به تئاتر است كه
در حوالي ميدان فردوسي تهران واقع شدهاست.
با توجه به اينكه تمرينات
بسياري از گروههاي تئاتر در اين محل اتفاق ميافتد
ترافيك خيابانهاي منتهي به اداره تئاتر يكي از
مشكلات بازيگران و كساني است كه در
آنجا به تمرين ميپردازند. پس از ورود به ساختمان
در حالي كه بناي زهواردررفته اين
اداره توجه را به خود جلب ميكند عكسهايي از هنرمندان
پيشكسوت تئاتر ايران بر در و
ديوار سالن ورودي خودنمايي ميكند و به نوعي يادآور قدمت
تئاتر و اين مجموعه
ميشود.
محجوريت تئاتر ايران از
ادارهها و ساختمانهاي مربوط به آن كاملاً پيداست و با
اندك مقايسهاي ميتوانيم به اين نتيجه برسيم كه
ساختمان خانه تئاتر نيز وضعيتي
بهتر از اداره تئاتر ندارد و داستان تئاتر شهر و آسيبهايي
كه طي سالهاي اخير به
علت احداث مترو از يك سو و گودبرداري براي احداث مسجد (!)
از سوي ديگر به آن وارد
شده را نيز كمتر كسي است كه نداند!
♦
پلاتوي 21...
ساعت 8 شب با گروه محمد يعقوبي
همراه ميشويم و به پلاتوي شماره 21 در طبقه دوم
اداره تئاتر ميرويم. سالني كه كف آن موزائيك و
سقفش سياه است. ديوارهاي آن نيز
كثيف، دودي و در قسمتهايي كنده شدهاست.
پيش از شروع تمرين، محمد يعقوبي
از تغيير قسمتهايي از نمايشنامه خبر ميدهد و
صفحات جديدي را كه تغيير داده يا اضافه كرده به
بازيگران ميدهد.
شايد بيشترين تغيير در آن روز،
اضافه شدن يك صفحه ديالوگ به ديالوگهاي رؤيا
دعوتي است اما وجه اشتراك همه بازيگران اين است كه
بايد تا تمرين بعدي كه روز بعد
است تمام ديالوگهاي تغييريافته و اضافه شده به متن شان را
حفظ كنند.
سه، دو، نور...
اين عبارت را رضا صورتي ميگويد
و تمرين آغاز ميشود. در
قسمتهاي مختلف تمرين هر كدام از بازيگران نظرات خود را در
جهت بهبود نقش شان بيان
ميكنند و محمد يعقوبي كه به دقت تمرين را زير نظر دارد
بعد از شنيدن نظر بازيگران
با استدلالهايي منطقي آن نظرات را تأييد يا رد ميكند.
♦ طراحي صحنه...
پس از حضور منوچهر شجاع در سالن
تمرين و با توجه به اينكه او طرح كلي صحنه نمايش
را همراه خود آورده در زمان استراحت نظرات مختلف در
خصوص طراحي صحنه از سوي يعقوبي
و ساير بازيگران بيان ميشود تا در صورت مناسب بودن،
منوچهر شجاع آنها را در طراحي
صحنه نمايش اعمال كند.
♦ بازي
خوب با اسانس خنده...
در حين تمرين هر كدام از
بازيگران كه در مقابل علي سرابي قرار ميگيرند كار را
با خنده ادامه ميدهند. شايد اين موضوع به حضور
سرابي در نمايش كمدي "غولتشنها"
برگردد اما مهدي پاكدل در توجيه خندههايش به چهره بشاش و
موج مثبت او اشاره ميكند
و ميگويد: «علي آنقدر خوب بازي ميكند كه خندهام ميگيرد.
آيدا كيخايي هم ميگويد: «من
وقتي علي را ميبينم ناخودآگاه خندهام ميگيرد
محمد يعقوبي كه بازيگران را به ادامه تمرين دعوت
ميكند، به علي سرابي
توصيه ميكند كه اگر ميخواهد در مقابل چنين بازيگراني
حضور پيدا كند ديگر در
نمايشي مانند "غولتشنها" بازي نكند!
♦ بازبيني...
هيأت بازبيني بيستوهفتمين
جشنواره تئاتر فجر ساعت 22:30 را براي بازبيني كار
محمد يعقوبي مقرر كردهبودند اما ساعت 21:30 خبر
رسيد كه بازبيني اين كار را به
زمان ديگري موكول كردهاند.
اين در حالي
است كه مهدي پاكدل به دليل كليد خوردن يك سريال
تلويزيوني و درگير
بودن در آن، زمان كمتري را براي حضور در ساير تمرينات دارد
و هماهنگ كردن كارش با
زمان بازبيني چندان ساده نيست.
محمد يعقوبي نيز ميگويد بارها
به مسئولان گفته است كه بهتر است نمايشهاي وي يك
ساعت قبل از اجرا مورد بازبيني قرار گيرد زيرا او
تا آخرين روزهاي تمرين، متنها را
بازنويسي ميكند و هر لحظه امكان تغيير در متنهاي او وجود
دارد. او به نمايش "قرمز
و ديگران" اشاره ميكند كه پس از بازبيني تغييراتي در آن
بوجود آورده بود و يكي از
اهالي تئاتر (!) پس از ديدن نمايش از او شكايت كرده و باعث
شدهبود اجراي عمومي
"قرمز و ديگران" با چندين هفته
تأخير به روي صحنه رود و مشكلات متعددي ايجاد
شود.
♦
بازيگر گرافيست...
مهدي پاكدل كه طراح پوستر
بيستوهفتمين جشنواره تئاتر فجر است، طراحي پوستر و
آنونس معرفي نمايش "خشكسالي و دروغ" را نيز بر عهده
دارد.
در ابتداي آنونس طراحي شده توسط
او نام نمايش "خشكسالي و دروغ" آورده شده و بعد
از آن نام كارگردان و بازيگران. سپس كلوزآپ مهدي
پاكدل كه ميگويد: «اهورامزدا! اين
كشور را از خشكسالي، دشمن و دروغ نجات بده» و در
نهايت عنوان "بيست و هفتمين
جشنواره تئاتر فجر، بهمن ماه 1387 ـ تهران" بر صفحه نمايش
نقش ميبندد
|
